Engeland

Wijnland Engeland: van underdog tot wereldspeler

Engelse wijn? Daar liep je tot voor kort met een grote boog omheen. Engeland had goed bier, sterke whisky of bruisende cider. Maar wijn? Toch is dat de laatste jaren anders. Engelse mousserende wijnen winnen internationale prijzen en meten zich met de beste Cava's en Champagnes. En in het kielzog van de bubbels, worden ook de stille witte en rode wijnen steeds interessanter. Engeland is zowaar uitgegroeid tot een serieus wijnland.

Wijnbouw in Engeland is minder nieuw dan je misschien denkt. Waarschijnlijk verbouwden de Romeinen al druiven op het Britse eiland en in de middeleeuwen waren er vele kloosterwijngaarden. In de eeuwen daarna verdween de wijnbouw grotendeels. Pas richting het eind van de vorige eeuw kwam de productie weer op gang. Tussen 2007 en 2026 groeide het Engelse wijngaardareaal van 800 hectare naar bijna 5000 hectare wijngaard.

 

Van experiment naar internationaal succes

De eerste stappen van moderne Engelse wijnbouw zet majoor Guy Salisbury-Jones in 1952 met de aanplant van een wijngaard bij Hambledon in Hampshire. Samen met andere pioniers die hem volgen experimenteert hij vooral met Duitse druivenrassen en vroeg rijpende kruisingen. De kwaliteit is wisselend en Engelse wijn blijft lange tijd een curiositeit die niet ver komt dan de lokale markt.

De omslag komt in 1988 wanneer het Amerikaanse echtpaar Stuart en Sandy Moss bij Nyetimber in West Sussex de klassieke Champagnedruiven Chardonnay, Pinot Noir en Pinot Meunier aanplant. De eerste oogsten beloven veel en steeds meer producenten ontdekken dat het zuid Engelse klimaat uitstekend geschikt is voor mousserende wijn.

In de decennia daarna schieten nieuwe wijngaarden uit de grond en volgen uiteindelijk zelfs internationale onderscheidingen. Dat wekt de belangstelling van grote Champagnehuizen. Taittinger plant wijngaarden aan in Kent en Pommery werkt samen met het Engelse Hattingley Valley. 

 

Cool climate en kalkrijke bodems

Engeland ligt net als Nederland aan de noordelijke grens van de wijnbouw. Het koelere klimaat biedt voordelen voor mousserende wijn. De druiven rijpen langzaam en behouden hun natuurlijke zuren. Die zorgen voor de frisheid en spanning die zo belangrijk zijn voor bubbels van hoge kwaliteit.

Vooral het milde klimaat van Zuid-Engeland is geschikt voor wijnbouw. De zee tempert temperatuurverschillen ende lange zomerdagen helpen de druiven om te rijpen. Bovendien zijn de gemiddelde temperaturen de afgelopen decennia gestegen, waardoor druiven beter rijp worden.

Het wisselvallige Engelse weer blijft uitdagend voor wijnmakers. Voorjaarsvorst beschadigt soms bijvoorbeeld de jonge knoppen en vochtige zomers vergroten de kans op schimmels. De opbrengsten kunnen daardoor sterk verschillen. Engelse wijnboeren moeten nauwkeurig werken en soms behoorlijk wat geduld hebben.

 

Krijtbodems zoals in Champagne

De vergelijking met Champagne gaat verder dan de druiven. In delen van Zuid-Engeland liggen uitgestrekte krijtformaties die geologisch verwant zijn aan de beroemde krijtbodems van Champagne. Beide ontstonden miljoenen jaren geleden uit kalkrijke resten van zeeorganismen.

Krijt neemt goed water op en kan tegelijkertijd overtollig water afvoeren. Zo beschikken wijnstokken ook in drogere periodes over voldoende vocht. Bovendien dringen de wortels van de wijnstok diep door in de poreuze grond.

Naast de krijtbodems vind je in Engeland ook bodems met kalksteen, klei, zand en vuursteen. De verschillen tussen streken en wijngaarden zijn groot en daarmee dus ook tussen de verschillende wijnen uit Engeland. Sommige bodems lenen zich juist voor lichte stijl rode wijn van Pinot Noir of een speelse witte wijn van Bacchus of Seyval Blanc. Het aanbod Engelse wijn bestaat dus niet alleen uit bubbels.

 

De belangrijkste wijngebieden van Engeland

De meeste Engelse wijngaarden liggen in het zuiden en zuidoosten. Kent behoort tot de belangrijkste wijngebieden. Deze streek heeft relatief veel zonuren. Hier vind je onder andere Domaine Evremond, het Engelse project van Champagne Taittinger.

Ten westen daarvan liggen Sussex en Hampshire. Sussex kreeg in 2022 een eigen beschermde herkomstnaam voor wijn. Hampshire is onder meer de thuisbasis van Hambledon Wine Estate, een van de pioniers die na de tweede wereldoorlog de eerste wijngaarden aanplantten.

Verder naar het westen ligt Dorset. Hier is Langham Wine Estate een van de beste producenten voor mousserende wijnen. De kalkrijke heuvels en de invloed van de zee bieden perfecte omstandigheden voor de klassieke Champagnedruiven.

Ook in Essex, Surrey en delen van Zuidwest-Engeland is steeds meer wijnbouw. Vooral Essex valt op door zijn relatief droge en zonnige klimaat, dat ook kansen biedt voor stille wijn.

 

De druiven van Engeland

Chardonnay en Pinot Noir zijn de belangrijkste druivenrassen van Engeland. Samen nemen ze het grootste deel van de wijngaarden voor hun rekening. Pinot Meunier volgt op enige afstand. Deze drie vormen de basis voor de meeste mousserende wijnen.

De laatste jaren is er in Engeland opvallende belangstelling voor Bacchus. Deze witte druif ontstond door een kruising van Silvaner en Riesling te kruisen met Müller-Thurgau. De wijnen zijn aromatisch en fris, denk aan citrus, groene kruiden, vlierbloesem en soms kruisbes. Qua karakter heeft het soms iets weg van Sauvignon Blanc.

Andere druivenrassen die staan aangeplant zijn onder meer Pinot Gris, Pinot Blanc, Ortega en Seyval Blanc. Voor rode wijn kom je vooral Pinot Noir tegen. 

 

Engelse mousserende wijn: de grote trots

Mousserende wijn is het visitekaartje van Engeland. Het grootste deel van de productie bestaat uit bubbels, meestal gemaakt volgens de traditionele methode. Daarbij vindt de tweede vergisting plaats op fles. De Engelse stijl is vaak uitgesproken fris: citrus, groene appel en levendige zuren. De hand van de producent bepaalt de keuze voor een strakke, minerale stijl of meer rijkdom door langere rijping of houtgebruik.

 

Aandacht voor stille Engelse wijn

Hoewel mousserende wijn de meeste aandacht krijgt, maken steeds meer producenten stille wijn. Vooral witte wijnen van Bacchus, Chardonnay en Pinot Gris winnen aan populariteit. De meeste zijn fris en aromatisch, maar soms ook behoorlijk vol en complex zijn.

Bij rood speelt als gezegd Pinot Noir de hoofdrol. Koelere jaren leveren lichte, fruitige wijnen op, terwijl warmere jaren meer rijpheid en concentratie geven. Ook de productie van Engelse rosé van deze druif neemt rap toe.

 

Engelse wijn en spijs

Engelse mousserende wijn is een klassiek aperitief, maar komt ook aan tafel prachtig tot zijn recht. De frisse zuren en fijne bubbels passen uitstekend bij oesters, coquilles en gerookte vis. Rijkere mousserende wijnen met tonen van brioche combineren ook mooi met geroosterde kip, paddenstoelen en romige gerechten.

Bij stille witte Bacchus kun je denken aan geitenkaas, groene asperges of een frisse kruidensalade. Engelse Pinot Noir past mooi bij gevogelte zoals kwartel of geroosterde groenten en paddenstoelen.

 

Veelgestelde vragen over Engelse wijn

Wat maakt Engelse wijn bijzonder?

Engelse wijn staat vooral bekend om zijn frisse, elegante mousserende wijnen. Het koele klimaat zorgt ervoor dat druiven langzaam rijpen en hun natuurlijke zuren behouden. Vooral Chardonnay, Pinot Noir en Pinot Meunier doen het goed. Daarnaast maken steeds meer producenten interessante stille wijnen. De combinatie van geschikte bodems, een lang groeiseizoen en moderne wijnbouw maakt Engeland bijzonder.

 

Is Engelse mousserende wijn net zo goed als Champagne?

De beste Engelse mousserende wijnen kunnen zich zeker meten met goede Champagne. Veel producenten gebruiken dezelfde druiven en de traditionele methode. Toch zijn de stijlen niet identiek. De verschillen tussen producenten zijn minstens zo belangrijk als die tussen de landen.

 

Welke Engelse wijn kan ik het beste kiezen?

Voor een eerste kennismaking is een mousserende Brut van Chardonnay, Pinot Noir en Pinot Meunier een goede keuze. Wie van strakdroge bubbels houdt kiest voor Extra Brut of een Blanc de Blancs. Liever stille witte wijn? Probeer dan Bacchus, een frisse, aromatische druif die doet denken aan Sauvignon Blanc.

 

Wat zijn de belangrijkste wijngebieden van Engeland?

De belangrijkste Engelse wijngebieden liggen in het zuiden en zuidoosten. Kent, Sussex en Hampshire hebben veel wijngaarden en bekende producenten. Ook Dorset, Surrey en Essex worden steeds belangrijker. De omstandigheden verschillen per gebied. Sommige streken hebben uitgestrekte krijtbodems, andere moeten het hebben van een relatief droog en zonnig klimaat.

 

Welke druiven groeien het beste in Engeland?

Chardonnay en Pinot Noir zijn de belangrijkste druivenrassen van Engeland. Samen met Pinot Meunier vormen ze de basis voor de meeste mousserende wijnen. Voor stille witte wijn is Bacchus een bekende specialiteit. Daarnaast staan onder andere Pinot Gris, Pinot Blanc en Ortega aangeplant. Door de stijgende temperaturen krijgen ook  rode wijnen van Pinot Noir steeds meer aandacht.

 

Is Engelse wijn altijd duur?

Engelse wijn is meestal niet goedkoop. Grond en arbeid zijn relatief kostbaar en door het wisselvallige klimaat zijn de opbrengsten onvoorspelbaar. Bovendien vraagt mousserende wijn volgens de traditionele methode veel tijd en werk. 

 

Op welke temperatuur serveer je Engelse wijn?

Engelse mousserende wijn komt meestal het best tot zijn recht rond 8 tot 10 °C. Complexere bubbels met langere rijping mogen iets warmer, zodat de aroma's beter vrijkomen. Frisse stille witte wijn kun je eveneens rond 8 tot 10 °C schenken. Voor Engelse Pinot Noir is ongeveer 14 tot 16 °C vaak een goede temperatuur.

 

Welke Engelse wijn past goed bij eten?

Engelse mousserende wijn past uitstekend bij vis, schaal- en schelpdieren, maar ook bij gefrituurde gerechten zoals fish & chips. De frisse zuren en bubbels geven tegenwicht aan vet en romige sauzen. Bacchus combineert mooi met geitenkaas, groene groenten en kruidige salades. Engelse Pinot Noir is een goede keuze bij gevogelte, paddenstoelen en lichte vleesgerechten.