Chardonnay
Door Isaac,
Chardonnay: perfecte druif of de perfecte test?
Het perfecte plaatje. Een kreukloos imago. Sommige zaken zijn feilloos. Vrij van smet, zonder gebreken. Volmaakt. Denk aan Het Melkmeisje van Vermeer. En de wulpse, rode bolides van Ferrari uit de jaren vijftig. Aan het totaalvoetbal van het Oranje van ’74 en ’78. Of aan de composities van Mozart. Allen synoniem met schoonheid, klasse en perfectie.
Perfectie in de praktijk
Als we na de bewondering met onze voeten terug op aarde landen, blijkt de praktijk zelden perfect. Alleen de echte Vermeer toont de lichtval het best. Een Ferrari alleen is geen garantie op het winnen van races. Oranje verloor de finales. En je hoort slechts een interpretatie van perfectie als een orkest Mozart speelt. Niet hoe het in het brein van het genie klonk.
Het imago van perfectie kleeft wel meer aan sommige zaken dan aan andere. Bij druiven kleeft het aan Chardonnay. Toch is deze druif geen zekerheidje. Verre van. Hij is een examen. Een wijnstok waarop menig wijnmaker zich stukbijt. Voor wijndrinkers is de enorme keuze aan Chardonnays een zompig moeras van drijfzand. Eén misstap en je verzuipt.
Honderden stijlen, één kreukloos imago
De reputatie van Chardonnay is geen toeval. Zijn grootsheid is gestoeld op meesterlijke wijnen uit de Bourgogne. De Cru's uit de Côte d’Or, Mâcon en Chablis dienen al generaties lang als maatstaf voor witte wijn. Ze zijn de basis van het onkreukbare imago. Maar zelfs daar, of eigenlijk juist daar, in het Mekka van deze druif, is geen enkele fles hetzelfde.
Chablis is fris met een zilte spanning. Puligny-Montrachet is complex en verfijnd. Meursault is vaak rijker, romiger, voller. Mâcon meestal zonnig en gul. En zelfs binnen deze appellations verschilt de ene wijngaard van de andere. Zeggen dat je van Bourgogne Chardonnay houdt is als zeggen dat je van mooi weer houdt. Oké... maar houd je dan van zon of regen? Van een lentebries langs je huid of knarsende sneeuw onder je laarzen?
Chardonnay als vergrootglas
Er is niet één Chardonnay. Hij is zeer terroirgevoelig. Alles wat je erin stopt, komt eruit. In een koel jaar krijg je strakke zuren. Veel zon? Rijpe fruittonen en een rond mondgevoel. Kalk in de bodem zorgt voor mineraliteit en bijna ziltige finesse. Klei? Meer body en kracht. Lange opvoeding op houten vaten? Vanille, toast, roomboter. Geen hout? Frisse appeltjes in alle kleuren, citrus en spanning.
Doe je als wijnmakers iets niet goed, dan ontmaskert Chardo je zonder pardon. Te laat geoogst? Logge wijn. Te vroeg? Schraal. Te lang op vat en de wijn wordt houterig en hol. En zo zijn er nog tal van uitdagingen. Wat je ook doet, Chardonnay werkt als een vergrootglas.
De werkelijkheid
Wegwijs worden in het moeras van Chardo's is soms ingewikkeld. Daarom een routekaart langs enkele fraaie stijlen en wijngebieden:
Chablis – Sébastien Dampt
We beginnen in het noorden: Chablis. Misschien wel de meest pure stijl Chardonnay. Kalkrijke bodems en een koel klimaat zorgen voor een strakke en minerale wijn met een vleugje groene appel en oesterwater. Als Chardonnay ergens laat zien wat hij in essentie is, dan is het hier.
Alto Adige Chardonnay - H. Lun
In Alto Adige is Chardonnay als frisse berglucht. Strak, helder, zuiver. Citrus, groene appel en levendige zuren domineren. Dit is Chardonnay in minimalistische vorm, ingetogen kracht. Drinkbaar, fris en spannend.
Toques & Clochers Limoux Chardonnay Océanique - Les Caves du Sieur d’Arques
Limoux bewijst dat Chardonnay zich ook buiten de Bourgogne thuis voelt. De ‘Océanique’ stijl, beïnvloed door de Atlantische luchtstromen, brengt frisse energie: citrus, witte bloemen en een hint van zilte zeelucht.
Chardonnay Sur Lie - Mont Clou
Een toegankelijke Spaanse wijn van de koele uitlopers van de Pyreneeën met sappig fruit en een vriendelijke structuur. Door bewuste keuzes in de kelder, zoals rijping ‘sur lie’ met bâtonnage, krijgt de van nature frisse stijl meer rondeur en een lichte romigheid.
Pouilly-Fuissé Haut de la Roche - Jacques Saumaize
Een klassieke witte Bourgogne mag uiteraard niet ontbreken. In deze Pouilly-Fuissé proef je rijp geel fruit, subtiele houttonen en een romige textuur. Gelaagdheid en lengte in de afdronk, met frisse zuren door het koelere klimaat.
De mythe
In de jaren negentig overwoekerde Chardonnay menig wijnstreek in de nieuwe wereld. Warm klimaat, veel hout, dikke boterige stijlen. Rijke wijn, was de gedachte. En sommige waren geweldig. Andere waren zwaar en vermoeiend. Slechte uitvoeringen van Chardonnay die meeliftten op het commerciële succes van wijnen uit Bourgogne.
In deze wijnen, zoals de Pouilly-Fuissé, ervaar je hoe druif en terroir hand in hand gaan. Dat is misschien wel waarom deze druif zo’n perfect imago heeft. In de juiste handen is Chardonnay ook écht uitzonderlijk. Als je dat proeft, begrijp je waarom wijnmakers wereldwijd het willen nadoen.
De perfecte test
Misschien is dat de kern. Chardonnay is de perfecte test. Voor de wijnmaker. Voor het terroir. Voor het klimaat. En ook voor de drinker. Hij vraagt aandacht en een oordeel. Als je van Chardonnay houdt, moet je houden van keuzes maken. Besluiteloosheid past niet bij deze druif. Zeker gezien de verscheidenheid aan stijlen.
Mozart kan vals klinken. Oranje kan zilver pakken. Een Ferrari kan uit de bocht vliegen. Zelfs een Chardo kan soms minder lekker smaken. Maar als alles klopt, van het terroir tot de visie van de maker, dan benadert hij perfectie. Dan maakt Chardonnay van een gewone dinsdagavond met een glaasje op de bank, of een borrel met de buren én Camembert, een moment dat je nooit meer vergeet.
Proost!
