Port
Door Isaac,
Port: van half af, naar heel lekker!
Misschien herken je dat. Je hebt duizend-en-één ideeën en plannen. Je begint vol enthousiasme en energie. Uiteraard zonder stappenplan voor de lange termijn. Vervolgstappen bedenken is saai en maken het te realistisch, dat ontmoedigt alleen maar. Daar denken we later wel over na, want ergens aan beginnen is leuk!
Stoppen? Briljant idee!
Ook als je dit niet herkent bij jezelf, kun je je waarschijnlijk wel voorstellen dat niet elke start tot een goed einde komt. Sterker nog, de half afgemaakte projecten zijn er vele en kunnen je aardig frustreren. Zoveel goede ideeën, zo weinig resultaat. Doorzetten is de sleutel tot succes en zelfs dan is het laatste stukje afmaken nog het allermoeilijkst. De beruchte laatste loodjes...
Toch zijn de halve projecten nuttig. Je leert van het proces, je ervaringen en je fouten. Sterker nog, soms is een half afgemaakt project precies wat je nodig hebt. De cruciale tussenstap op weg naar groots resultaat. Een idee zet je aan het denken, je laat het oude idee voor wat het is en voilà: een nieuw briljant idee!
Brandewijn als medicijn
Port is een prachtig voorbeeld van een proefballonnetje dat halverwege het raam uit ging en toch tot iets bijzonders leidde. Onvrede met de Fransen stuwde de Engelsen in de 17e eeuw zuidwaarts in de zoektocht naar wijn. Deze vonden zij in Portugal. De wijn bedierf echter tijdens de overtocht naar het Kingdom, dus voegde men voor vertrek lokale brandewijn toe: Aguardente. Door het hogere alcoholpercentage overleefde de wijn de zilte oversteek.
Schippers vernoemden de nieuwe wijnsoort naar Porto, de haven van herkomst. Deze eerste Portwijn was dus droog met wisselende, hoge percentages alcohol. Niet altijd even lekker. Experimenten in de jaren daarna maakte dat men uiteindelijk de Aguardente toevoegde voordat alle suikers vergist waren. Dus je stopt met het oorspronkelijke plan, wijnmaken, en voegt alcohol toe om het heerlijke halfproduct, zoete Port, te behouden. Geniaal!
Een proefballonnetje te veel
Toch vindt de complotdenker in mij het verhaal over het ontstaan van Port wat ongeloofwaardig. De Engelsen hebben het dus uitgevonden? Mwah... Wie zegt mij dat niet ergens een wijnboer met tikje ADHD te veel wijnprojecten tegelijk startte en halverwege het overzicht kwijtraakte? Hij mengde zoete druivenmost per abuis met een ander probeersel: een onverdund distillaat van wijn dat hij nog moest afmaken. De vergisting stopte en BADABOEM! ...Port!
Oké, dit lijkt ook wat vergezocht, maar brandewijn bestond al in de 13e eeuw. En er is bewijs dat kloosterlingen destijds wijnen versterkten in Roussillon. Juist, daar waar Banyuls vandaan komt. Ook langs de Douro liggen meerdere beroemde kloosters. Tot het tegendeel bewezen is, zet ik daarom mijn geld op een verstrooide Portugese monnik met te veel proefballonnetjes als de uitvinder van Port.
Een Port voor elk moment
Hoe het ook zij, Port heeft eeuwenlang een vaste plek in de wijnwereld. Eén van de Porthuizen wiens naam al in 1757 geregistreerd stond is Quinta da Romaneira. De passie voor Port bleef altijd, maar je kunt je voorstellen dat er veel is veranderd op de quinta. Inmiddels bezit het wijnhuis maar liefst 412 hectare wijngaarden. Steile terrassen met oude wijnstokken langs de oevers van de slingerende Douro. Het klassieke decor van een van de mooiste wijngebieden ter wereld.
Port blijft opvallend populair voor een versterkte wijn. Iets waar buren Sherry en Madeira jaloers op zijn. Misschien komt dit omdat de verschillende stijlen Port, droog wit, Tawny, Ruby en Vintage, sterk verbonden zijn aan specifieke momenten. Het aperitief, bij harde of blauwe kazen en zoete desserts. Zelfs als slaapmutsje.
De stijlen van Romaneira
De jongere Ports van Quinta da Romaneira, zoals Ruby en Late Bottled Vintage, laten vooral de primaire fase van Port zien. Sappig fruit, kracht, energie. Wijnen die bedoeld zijn om lekker te drinken, bijvoorbeeld bij blauwe kaas. Geconcentreerd en lichtvoetig. Deze Ports laten zien dat zoetheid prima samengaat met frisheid en spanning.
Ook beheerst Romaneira de geduldige kant van Port. Tawny’s die hun karakter ontlenen aan tijd. Oxidatieve rijping verzacht de wijn en brengt secundaire aroma's van noten, gedroogd fruit en kruidigheid. Bij Ruby Port spelen de aroma's van de druif de hoofdrol, bij Tawny ligt het accent op ontwikkeling.
En dan zijn er de Vintage Ports en Colheita's, waarin alles samenkomt: een bijzonder jaar, het terroir, de selectie, de concentratie. Dit zijn wijnen waar je echt de tijd voor neemt. Niet elk jaar is een Vintage- of Colheita-jaar. Alleen de beste krijgen deze status.
De les van Port
Wat al deze stijlen verbindt, is dat elke Port van Romaneira het resultaat is van een bewuste keuze. Ingrijpen of wachten? Stoppen of doorgaan? Misschien is dat wel wat Port ons leert. Dat stoppen een keuze is, met gevolgen. En dat die gevolgen positief kunnen zijn, als je weet waarom en wanneer je ingrijpt.
Niet elk idee hoeft af. Niet elk proces moet je tot het uiterste rekken. Natuurlijk, blijf doorzetten, maar soms ontstaat iets moois juist doordat je durft te stoppen. Dat idee is zeer geruststellend. Net als een goed glas Port.
Proost!
